ปวดเข่าในผู้สูงอายุ เป็นสัญญาณของข้อเข่าเสื่อมหรือไม่?
ผู้สูงอายุจำนวนมากมักมีอาการ ปวดเข่า โดยเฉพาะเวลาลุกนั่ง เดินขึ้น–ลงบันได หรือหลังทำกิจกรรมเป็นเวลานาน หลายคนสงสัยว่าอาการนี้คือ โรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ หรือเป็นเพียงอาการปวดกล้ามเนื้อธรรมดา ความจริงแล้วไม่ใช่ทุกกรณีที่ปวดเข่าจะหมายถึงข้อเข่าเสื่อม แต่โรคนี้ถือเป็นสาเหตุสำคัญอันดับต้น ๆ ที่ต้องระวัง
โรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุคืออะไร?
ข้อเข่าเสื่อม เกิดจากกระดูกอ่อนที่ทำหน้าที่รองรับแรงกดบริเวณข้อเข่าเกิดการสึกหรอ ทำให้กระดูกเสียดสีกันจนเกิดอาการปวด อักเสบ และเคลื่อนไหวลำบาก มักพบมากในผู้ที่มีอายุเกิน 60 ปี โดยเฉพาะผู้หญิงและผู้ที่มีน้ำหนักตัวมาก
วิธีเช็กโรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุเบื้องต้น
1. ปวดเข่าเวลาขึ้น–ลงบันได
หากผู้สูงอายุมีอาการเจ็บเข่าเป็นพิเศษเวลาขึ้นหรือลงบันได ถือเป็นสัญญาณเตือนข้อเข่าเสื่อมระยะเริ่มต้น
2. ปวดและฝืดเมื่อตื่นนอน
ผู้สูงอายุหลายคนรู้สึก ข้อฝืด–ตึงตอนเช้า ต้องใช้เวลาสักพักกว่าจะเดินได้คล่อง
3. มีเสียงดังกรอบแกรบในเข่า
เวลาขยับเข่าแล้วมีเสียงดัง อาจเป็นเพราะผิวข้อเริ่มเสื่อมและกระดูกเสียดสีกัน
4. เข่าบวมและอักเสบ
ในบางรายข้อเข่าอาจบวม แดง หรือรู้สึกอุ่นกว่าปกติ ซึ่งบ่งบอกว่ามีการอักเสบในข้อ
5. รูปทรงข้อเข่าเปลี่ยนไป
หากสังเกตว่าเข่าโก่งหรือผิดรูป แสดงว่าโรคข้อเข่าเสื่อมอาจลุกลามมาถึงระยะรุนแรงแล้ว
สาเหตุที่ทำให้ผู้สูงอายุเสี่ยงปวดเข่าและข้อเข่าเสื่อม
- อายุที่มากขึ้น ทำให้กระดูกอ่อนเสื่อมสภาพ
- น้ำหนักตัวเกิน ข้อเข่าต้องรับน้ำหนักมาก
- การใช้งานเข่าหนัก เช่น ยกของหนัก นั่งพับเพียบหรือนั่งยองบ่อย
- พันธุกรรมและฮอร์โมน โดยเฉพาะในผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน
วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อมีอาการปวดเข่า
- รักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เพื่อลดแรงกดบนข้อเข่า
- ออกกำลังกายที่ไม่กระแทกเข่า เช่น ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน โยคะ
- ประคบร้อนหรือเย็นเพื่อลดอาการปวดและบวม
- เลือกใส่รองเท้าที่นุ่มและพยุงข้อได้ดี
- หากอาการไม่ดีขึ้น ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการตรวจและวินิจฉัยอย่างถูกต้อง
สรุป
อาการโรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุอาจเป็นได้ทั้งอาการปวดธรรมดาจากกล้ามเนื้อหรือเส้นเอ็น แต่ถ้ามีอาการร่วม เช่น ปวดเวลาขึ้น–ลงบันได ข้อฝืดตอนเช้า มีเสียงดังกรอบแกรบ หรือเข่าผิดรูป มีโอกาสสูงที่จะเป็น ข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ การสังเกตและเช็กอาการตั้งแต่ระยะแรก จะช่วยให้การรักษาได้ผลดียิ่งขึ้น และผู้สูงอายุสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีคุณภาพ
